Als je een doel wilt bereiken moet je het doel meetbaar maken én daadwerkelijk je voortgang bijhouden. Maar er is meer. Doelen halen vereist een gedragsverandering. In plaats van alleen te meten of je het gewenste doel bereikt, is het juist essentieel om te meten in welke mate het nieuw benodigde gedrag een gewoonte is.

Gedrag kun je meten. Je kunt jezelf iedere dag de vraag te stellen of je een bepaald gedrag ook daadwerkelijk had. Een vraag kan zijn: ‘Heb ik vandaag de trap genomen in plaats van de lift?’. Het antwoord is helder: ja of nee. En niet vals spelen, maar eerlijk zijn.

Door jezelf periodiek deze vraag te stellen, kun je na een tijdje tellen (ja’s versus nee’s) in welke mate het gedrag een gewoonte is. Dan meet je zowel resultaat als gedrag. Hou dit vooral ook bij. Op papier dus. Verzin een aantal vragen. Schrijf deze onder elkaar en zet je antwoord voor dat moment daarachter.

Het beste stel je de vragen in een cyclus van een week. Iedere week start je met een lege lijst: een nieuwe week met nieuwe kansen. Zo kun je weken eenvoudig met elkaar vergelijken. Twee weken of een maand kan ook. Het is het belangrijkst, dat je een vast ritme aanhoudt.

Door focus te hebben op je gedragsverandering merk je na een tijdje dat je de vragen altijd met ja beantwoordt. Zonder dat je er moeite voor hoeft te doen. Je kunt je bijna niet meer voorstellen dat je de vragen met nee zou beantwoorden. De gewoonte is gerealiseerd.

Zodra dit gebeurd zul je zien dat gelijktijdig je doel bereikt is of binnen verschiet ligt. Tijd dus voor een nieuw doel met nieuwe gewoontes en een nieuwe serie vragen. Verwijder vragen uit de lijst die je altijd met ‘ja’ beantwoordt en verzin nieuwe vragen die moeilijk, maar wel mogelijk, haalbaar zijn.

Mocht je na een tijdje een bepaalde vraag nog steeds vaak met ‘nee’ beantwoorden, splits hem dan op in eenvoudiger te behalen gedrag. Ga niet in de put zitten, maar werk aan kleinere veranderingen.

Tot slot een paar praktische tips. Iets wat je ieder dag wilt doen, kun je als volgt vragen: ‘Heb ik maandag de trap genomen?’, ‘Heb ik dinsdag…’, enzovoort. Er is allicht gedrag dat je minstens drie keer wilt: ‘Heb ik één keer…’, ‘Heb ik twee keer…’. Met een beetje creativiteit is dit in een wekelijkse cyclus goed in te vullen.

Als lijst werkt een matrix het best: de vragen links en de weken aan de bovenkant. Zo heb je per week een kolom. In het midden vul je je antwoord in (‘ja’/’nee’). Door te werken met kleuren zie je in één overzicht hoe de vlag er voor staat. Groen staat voor ‘ja’, rood voor ‘nee’. Gebruik een kruis als de vraag die week niet van toepassing is.

De lijst met vragen verandert zo in een kleurig moodboard. Een bruikbaar overzicht dat je helpt bij het realiseren van verandering en het verkrijgen van resultaten. Je zult merken dat daardoor je focus verschuift van het stomweg najagen van doelen, naar het worden wie je wilt zijn.

Hierbij mijn goede voornemens voor 2010:

• Een paar kilo afvallen (twee of drie of zo)
• Vijf keer een week op vakantie
• Leren tekenen zoals deze tekeningen
• Er zijn twee projecten waar ik niets over mag zeggen
• Investeren in een klein bedrijf
• Cursus Duits volgen
• Start met de master psychologie
• Iedere twee weken een artikel schrijven

Een paar jaar geleden was ik op kantoor bij Microsoft in Nederland. Daar hing een prent aan de muur met de tekst: ‘What can’t be measured, can’t be done’. De professionaliteit waarmee de prent was gedrukt benadrukte dat dit een heel belangrijk motto is.

Het idee is het volgende: je kunt een doel alleen behalen als je kunt meten of je het gehaald hebt. Minstens zo belangrijk, om focus op je doel te houden heb je continu feedback nodig .

Een doel is iets wat je nu nog niet hebt. Een doel behalen impliceert een verandering in je leven en veranderingen zijn zelden makkelijk of fijn. Het is maar al te eenvoudig om weer mee te gaan in de waan van de dag. Heel snel zijn goede voornemens voor niets gemaakt.

Wanneer je doelen meetbaar maakt en iedere dag ziet dat je weer iets verder bent gekomen, dan is het behalen van doelen aantrekkelijker en in sommige gevallen zelfs leuk. Als je iets wilt bereiken, moet je het meetbaar maken én daadwerkelijk je voortgang bijhouden.

Stel dat je wilt afvallen, dan ga je iedere week op de weegschaal staan en meet je je gewicht. Gewicht is een getal en dus kun je het eenvoudig bijhouden. Je kunt zelfs elke week een grafiek maken en zo je voortgang zien. Hiermee is voldaan aan de voorwaarde van het motto. Helaas is dat niet voldoende.

Wil je afvallen, dan lijkt het logisch om de uitkomst te meten. Je wilt weten of je kilo’s bent afgevallen. Dat is het doel: kilo’s kwijtraken. Echter, kilo’s kwijtraken is helemaal niet zo moeilijk. Stop volledig met eten, drink heel weinig en je bent zó vijf kilo kwijt. We weten echter ook dat de kilo’s er in mum van tijd weer aan zitten.

Alleen stoppen met eten en drinken is geen oplossing. We willen het doel niet alleen behalen, maar juist ook vasthouden.

Het halen van een doel is het rechtstreekse gevolg van gedrag, en dat gedrag moet je vol kunnen houden. Met andere woorden: het gedrag dat nodig is moet een gewoonte worden. Je daadwerkelijke taak verandert daarmee van het verkrijgen van een resultaat naar het aanleren van een nieuwe gewoonte.

Gewoontes zijn gedragingen die zo ingesleten zijn dat ze geen moeite meer kosten. Bij gewoontegedrag kost het zelfs meer moeite het gedrag niet te hebben. Als het benodigde gedrag een gewoonte is geworden, zal je de gewenste uitkomst behalen én behouden. Precies wat je wilt.

In plaats van alleen te meten of je het resultaat bereikt, is het essentieel om te meten in welke mate het nieuwe gedrag een gewoonte is. Stap één daarbij is het bedenken welke nieuwe gewoontes nodig zijn. En deze vervolgens meetbaar te formuleren.

Stel dat je wilt afvallen, dan is het bijbehorend gedrag dat je iedere dag minstens één keer de trap neemt in plaats van de lift. En dit kun je eenvoudig meten door jezelf iedere dag de vraag te stellen: ‘Heb ik vandaag de trap genomen?’. Het antwoord kan zijn ‘ja’ of ‘nee’.

Door een aantal vragen te stellen kun je tellen (ja’s versus nee’s) in welke mate het gedrag een gewoonte is. Dan meet je zowel resultaat (gewicht) als gedrag (traplopen). Probeer het eens. Je zult merken dat het echt werkt.